Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2017

Αποκριές, κάψιμο των κέδρων και χάσκαρσ' στα Πιέρια.

Τις Αποκριές στα Ριζώματα και στα χωριά των Πιερίων λαμβάνει χώρα το κάψιμο των κέδρων, ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του σε διονυσιακές τελετές, ένα έθιμο κατάλοιπο από την εποχή που έζησε στα Πιέρια, ο Ορφέας και λατρεύτηκε ιδιαίτερα από τους κατοίκους του ιερού βουνού
Τις προηγούμενες ημέρες, μικροί και μεγάλοι συγκεντρώνουν κέδρα στην πλατεία του χωριού. Το βράδυ της Κυριακής μαζεύονται χωριανοί και επισκέπτες γύρω από τη μεγάλη φωτιά στην πλατεία και με ύφος περιπαιχτικό και σατιρικό, τα πειράγματα πάνε κι έρχονται καθώς χορεύουν σε ρυθμούς διονυσιακούς τα σκωπτικά τραγούδια των αποκριών ενώ μετά το κάψιμο των κέδρων όλοι πηγαίνουν για συγχώρεση στους μεγαλύτερους της οικογένειας.
Το κάψιμο των κέδρων είναι ένα έθιμο που οι νέοι το βρήκαν από τους παλιούς και το συνεχίζουν και έχει τις ρίζες του σε διονυσιακές και ορφικές τελετές της αρχαιότητας.  
Από τα χρόνια που ζούσαν εκεί οι Εννέα Μούσες.  Από τα χρόνια που τραγουδούσε στις πλαγιές του βουνού ο Ορφέας.

"Μέ τό ἂναμμα τής φωτιάς καί τό κάψιμο τών ξύλων θεωρείται ὂτι καίγονται τά πάθη, τό μίσος, ἠ κακία καί ἠ ἐχθρότητα ἀνάμεσα στούς ἀνθρώπους. 
Εἲναι ἠ ημέρα τής συγχώρησης τών μικρών ἀπό τούς μεγάλους καί τών μεγάλων από τούς μικρούς. Ἠ παραδοσιακή αυτή τελετουργία συνοδεύεται από φαγοπότι, τραγούδια καί χορούς.
Τήν Μεγάλη Αποκριά συνηθιζόταν καί συνηθίζεται οἰ πιό νέοι σέ ἠλικία νά ἐπισκέπτονται τούς μεγαλύτερους συγγενείς τους. Τούς φιλούσαν τό χέρι (μέ τό ἀζημίωτο φυσικά,) πάντα οἲ μεγαλύτεροι “κερνούσαν” τούς νεότερους ἢ τούς δίναν χρήματα ὂταν εἲχαν, ή γλυκά καί ἂλλα κεράσματα) καί ἂλληλοσυγχωριούνταν ἐνόψει των Αποκριών. 
Αφού τρώγαμε στό οἰκογενειακό τραπέζι, ἠ βραδιά τελείωνε μέ τον περίφημο παραδοσιακό “χάσκαρ' “.  Στήν ἀκρη μακριού σπάγκου στερεωμένου σέ ένα ξύλο, έδεναν ένα σφιχτό-βρασμένο καί καθαρισμένο αυγό.  Αυτός πού κρατούσε τόν σπάγκο τόν περιέφερε γύρω-γύρω μπροστά στά στόματα τών συγκεντρωμένων, ὡς ἐπί τό πλεῖστον παιδιά τά οποία προσπαθούσαν νά ἀρπάξουν μέ τά δόντια τό αυγό.  Ἀυτό ἢταν πολύ δύσκολο, γιατί  δέν σταματούσε σέ ἒνα σημείο καί τό αὐγό τούς ξέφευγε. Ἒτσι δημιουργούνταν μιά ἀτμόσφαιρα γεμάτη μέ εὐθυμία, γέλια καί ξεφωνητά.
Μετά, περίπου στίς 9 τό βράδυ ἀκολουθούσε τό ἂναμμα (τού φανού).τής φωτιάς. Ὀ κόσμος συγκεντρώνονταν γύρω από (τό φανό.) τήν φωτιά. Τά πειράγματα, οἰ ἀθυροστομίες, οἰ βωμολοχίες καί τά ὐπονοούμενα κυριαρχούν στά τραγούδια καί τούς χορούς γύρω από τήν φωτιά, ἀπομεινάρια από τίς ἀρχαίες Διονυσιακές γιορτές καί Ἀριστοφανικές εκφράσεις. Τά τραγούδια τά τραγουδούσε ὀ πρωτοχορευτής καί ἐπαναλάμβαναν τά λόγια οἰ ὐπόλοιποι. 
Οἰ πιό νέοι παίρνουν φόρα καί ἐπιχειρούν νά πηδήσουν πάνω από τήν φωτιά φωνάζοντας “ψύλλοι, ψύλλοι, ψύλλοι …..”. 
Πολλοί τά κατάφερναν, ἀλλά ἂλλοι όχι. Καί τότε ακολουθούν γέλια καί πειράγματα .Οἲ παλαιότεροι λένε πώς αὐτό γινόταν παλιά γιά νά διώξουν τίς ψείρες καί τούς ψύλλους πού εἲχαν πάνω τους .Ἀλλά τό πιό πιθανό εἲναι πὠς καί αὐτό εἲναι ἀπομεινάρι ἀρχαίας λατρείας. Καλή σαρακοστή σέ ὂλους."  Άρθρο του Μιχαλοπούλου Αποστόλου για τα αποκριάτικα έθιμα στα χωριά των Πιερίων. 


"Ελάτε να πούμε ψέμματα, να πούμε και ένα αλήθειο... 
Τον ψύλλο τον καλίγωναν  στην μέση στο παζάρι  και από τις κλωτσιές που έριχνε βροντούσε το παζάρι...
Τις Τρανές τις Αποκριές Τις τρανές τις Αποκριές, που τσ' ανάβουν τις φωτιές;!

Στον απάν τον μαχαλά παντρεμένες χόρευαν, με τα κόκκιανα βρακιά,
 πάει και μιά ξεβράκωτη, δεν την θέλησαν αυτή.
Πάει πίσω στον άντρα της. Άντρα μ΄πάρε με βρακί, θα σε πάω στον κατή, 
θα σε πλάσσω σαν γατί,σαν γατί Κολινδρινό, σαν σκυλί Βεργιώτικο..."

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου